Gedoe komt er toch. Zin en onzin over organisatieverandering

Joop Swieringa en Jacqueline Jansen

Enige tijd geleden bezocht ik een bijeenkomst waarin Joop Swieringa zijn boek ‘Gedoe komt er toch’ presenteerde. In dit boekje stellen de auteurs tien klassieke wijsheiden over organisatieverandering aan de kaak. Wijsheden die je altijd weer hoort over het belang van draagvlak en motiveren bijvoorbeeld, of het belang van heldere doelen en de vermeende traagheid van cultuurveranderingen. Op het eerste gezicht is er niks tegen in te brengen, maar juist deze overtuigingen blokkeren volgens de auteurs vaak wezenlijke veranderingen.

Ze vragen zich af waarom het blijkbaar nodig is de wijsheden keer op keer te herhalen. Als ze echt ‘waar’ zouden zijn was dat niet nodig. Waarom zou je bijvoorbeeld moeite hoeven te doen om mensen te motiveren als je er van uitgaat dat de mensen die je zelf hebt aangenomen het ook het prettigste vinden om het goede te doen. (En waarom zou je daar niet van uitgaan?). Ze wijzen op de negatieve bij-effecten van deze ‘waarheden als een koe’, namelijk het verstikken van motivatie, passiviteit, gebrek aan goede ideeën en informatie en introduceren ook ‘nieuwe wijsheden’ zoals ‘wie onwil veronderstelt zal weerstand oogsten’.

De kern van hun bewering is dat je moet stoppen om ‘gedoe’ proberen te onderdrukken – een van de belangrijkste preoccupaties van managers en een van de belangrijkste redenen om adviseurs en coaches in te huren. Het gedoe is er toch. Het komt voort uit de betrokkenheid van mensen bij hun werk. Als je gedoe  probeert te vermijden of te onderdrukken zal het onderhuids zijn werk doen. Beter is het  ‘gedoe’ onder ogen te zien en aan de slag te aan om het ‘gedoe’ in banen te leiden, bijvoorbeeld door gebruik te maken van methoden van co-creatie en lerend veranderen. Dit levert niet alleen een plezieriger werksfeer op, waar getalenteerde mensen hun potentieel beter kunnen benutten, maar voorkomt in bepaalde gevallen ook de noodzaak voor pijnlijke reorganisaties, omdat de organisatie zich soepeler kan aanpassen aan veranderende omstandigheden.

Het is een luchtig boekje, onderhoudend geschreven, vaak om te lachen, maar ook een goede spiegel die de impact van overtuigingen aantoont. Een aanrader om te gebruiken bij (stagnerende) veranderingsprocessen, maar ook in opleidingen voor leidinggevenden, adviseurs, coaches en ‘change-agents’.

Gedoe komt er toch. Zin en onzin over organisatieverandering
Joop Swieringa & Jacqueline Jansen
ISBN 90 5594 3983

© Marjan Hoogendijk, oktober 2007

p.s. Regelmatig een artikel in je in-box? Meld je aan voor het e-zine van Kwaliteit.com!